حكم تغليب ، اين كتاب را از كتب اين علم بناميم ، در اين كتاب اين عناوين به چشم مىخورد : « باب فرض اللّه طاعة رسوله مقرونة بطاعة اللّه و مذكوره وحدها » « 1 » « باب ما أمر اللّه من طاعة رسوله » « 2 » « باب من أبان اللّه لخلقه من فرضه على رسوله اتباع ما أوحى اليه و ما شهد له به من اتباع ما أمر به و من هداه و أنه هاد لمن اتبعه » ، « 3 » « باب فرض الصلاة الذى دلّ الكتاب ثم السنة على من تزول عنه بالعذر و على من لا تكتب صلاته بالمعصية » ، « 4 » « باب الفرائض التى انزله اللّه نصا » ، « 5 » « الفرائض المنصوصة التى سن رسول اللّه معها » ، « 6 » « جمل الفرائض » ، « 7 » « فى الزكاة » ، « 8 » « فى الحج » ، « 9 » « فى العدد » ، « 10 » « فى محرّمات النساء » ، « 11 » « فى محرمات الطعام » « 12 » و عناوين ديگر از اين قبيل . بنابراين با توجه به حجم اين كتاب ، اطلاق كتاب اصول فقه برآن ، چه‌بسا اطلاق حقيقى نباشد . در عين حال مطالعهء اين كتاب مانند ساير آثار شافعى به خوبى مىتواند عظمت علمى او را آشكار سازد . در اينجا تذكر يك نكته را ضرورى مىدانم و آن نكته اين است كه : درست است كه دانشمندان شيعه پيش از اهل سنّت به تدوين پاره‌اى از مسائل علم اصول مشغول شدند ، ليكن اين نه به خاطر آن بود كه مىخواستند مسائل اصولى را در راه استنباط احكام فرعى به كار برند ، چه در اين زمان هنوز پيشوايان مذهبى آنان در قيد حيات بودند و با وجود آنان ، شيعه براى استنباط احكام ، خود را نيازمند به كار بردن مسائل اصولى نمىديدند ، بلكه غالبا به خاطر اين بود كه در مقابل اهل سنّت از عقايد خاصّ خويش دفاع كنند . از اين روى بيشتر در مسائلى از قبيل : « اختلاف الحديثين » ،

--> ( 1 ) - شافعى ، رساله ، ص 73 . ( 2 ) - شافعى ، رساله ، ص 82 . ( 3 ) - شافعى ، رساله ، ص 85 . ( 4 ) - شافعى ، رساله ، ص 117 . ( 5 ) - شافعى ، رساله ، ص 147 . ( 6 ) - شافعى ، رساله ، ص 161 . ( 7 ) - شافعى ، رساله ، ص 176 . ( 8 ) - شافعى ، رساله ، ص 186 . ( 9 ) - شافعى ، رساله ، ص 197 . ( 10 ) - شافعى ، رساله ، ص 199 . ( 11 ) - شافعى ، رساله ، ص 201 . ( 12 ) - شافعى ، رساله ، ص 206 .